X
تبلیغات
www.makugalapost2.blogfa.com - شهرماکو ( قالا )

www.makugalapost2.blogfa.com

شهرتاریخی ماکو (قالا)

شهرماکو ( قالا )

  شهرماکو MAKU

(بااندکی اصلاح در خصوص تغییراتی که لحاظ نشده بودند)    

ماکو-شهری است در شمال غربی ایران ،دراستان آذربایجان غربی که درسرحد بین کشورهای ایران،ترکیه جمهوری آذربایجان (نخجوان )وارمنستان قرار گرفته است.

(چون در منابع موجود مطالب قدیمی بوده وتغییرات حاصله لحاظ نشده اند لذا مطالب مربوط به قسمت پس ازاصلاح نوشته شد .)

این شهر مرکز شهرستان بوده وسابقا" درحدود 7125کیلومترمربع وسعت داشت ارتفاعش از سطح دریا 1634متر می باشد. این شهرستان از طرف شمال ومشرق به رود ارس و شهرستان پلدشت از مغرب به سرحد ترکیه واز جنوب و جنوب غربی به چالدران و شوط محدود است. شهرستان ماکو شامل شهرهای ماکوو بازرگان می باشد و شهرهای پلدشت،شوط  وچالدران از این شهرستان منفک گردیده اند. 


ساختمان شهربانی : اين بنا در خيابان امام خميني شهر ماكو قرار دارد و در اصل منزل مسكوني (كاظم خان) يكي از ملاكين ماكو بود و بعدها توسط شهرباني سابق خريداري شد . تاريخ احداث اين بنا نامشخص است . اما با توجه به كتيبه موجود در تالار آيينه تاريخ ساخت آن سال 1320 ه. ق است . اين بنا در دو طبقه احداث شده است . طبقه اول فاقد تزيينات خاص و داراي قسمتهاي وسيع است . مهم ترين و با ارزش ترين فضاي بنا تالار بزرگ آيينه كاري آن واقع در طبقه دوم است . تزيينات بنا شامل آيينه كاري هاي تالار . ارسي ها . مجسمه هاي گچي و سرستون هاي نيم برجسته نماي خارجي است . مصالح به كار رفته در اين بنا از دو نوع متفاوت است . در جبهه خارجي از سنگ هاي مالوني و در جبهه داخلي از خشت خام استفاده شده و بام خانه نيز به صورت شيرواني است .

در مورد وجه تسميه ماكو حدس و گمانهاي زيادي زده شده كه مبناي درستي ندارند ، ارامنه مدعي هستند ماكو در اصل ماكي يا مكي به معني (آغل گوسفند ) بوده برخي مانند ياقوت حموي عقيده دارند ماكو محل زندگي روحانيون زردشتي بوده است لذا در اصل ماگوش نام داشته كه به مرور ايام ماكو شده است . اسم ماكو را آرتاز ، شاوارشان ، قلعه قبان ، نيز گفته اند . به نظر مينورسكي محقق معروف روسي ماكو از تركيب ماه و كوه تشكيل شده و مي تواند مادكو باشد (به معناي كوه ماد ) .

بخش های مربوط به این شهرستان(سابق):بخش مرکزی،قلعه درسی،چایباسار شمالی،چایباسار جنوبی،چایباسار شرقی،قره قویون شمالی وجنوبی ،گجلرات،زنگبار. جمعیت شهرستان ماکو طی سر شماری سال 1385-219186نفر( 87392نفر آن مردو87186 نفرزن)بوده است. 

بعد از تيمور ، قره قويونلوها بر آذربايجان مسلط شدند. قرايوسف در سال 785 هـ . ش ماكو را فتح كرد . هميشه در بين امراي قره قويونلوها منازعه بود تا اينكه شاه اسماعيل صفوي در چند جنگ الوند ميرزا و سلطان مراد ميرزا بازماندگان سلسله آق قويونلو را مغلوب و سلسله مزبور را منقرض و سلسله مقتدر صفوي را تأسيس كرد . در زمان اين پادشاه جوان بود كه سلطان سليم ( سلطان عثماني ) پس از قتل شيعيان آسياي صغير با لشكر جرار كه مسلح به سلاح آتشين بودند به قصد تصرف آذربايجان و برانداختن سلطنت شيعي مذهب صفوي وارد دشت چالدران شد . 

 حكومت ماكو در دوره زنديه و قاجاريه در دست ايل بيات بود. ايل بيات تيره اي از ايل قره قويونلو بود كه مسكن اصلي آنان شرق آناتولي بود و در ركاب قره قويونلوها وارد ايران شدند.

   

تاسیس شهر ماکو و بنای کنونی آن که رود «زنگبار»آن را به دو بخش شمالی و جنوبیی تقسیم کرد است ، توسط ایل «بیات» انجام شده است. 

«مصطفی بیگ» رییس ایل در خدمت نادر شاه در خراسان بوده ، پس از قتل نادر شاه به ماکو آمد و در آنجا بنای حکومت را نهاد و جانشینان او با عنوان سرداری مدتها در ماکو فرمان راندند.

قديمي ترين ابنيه تاريخي ماكو به دوره اورارتو يا خالدها مربوط است اطاقهاي سنگي در دهات سنگر (بين ماكو و بازرگان ) چيركندي از روستاهاي ييلاقي دهستان چاي باسار و دليك داش سيه چشمه و شدي ارس ، كنار پلدشت و كشف كتيبه هايي به خط ميخي در قراء بسطام و اطراف بازرگان و حفريات و كشفيات هيئت آلماني درده بسطام و خوانده شدن كتيبه هاي ميخي توسط باستان شناسان ايراني و خارجي و نوشته هاي مورخين قديم و جديد چون موسي خورن (ارمني) و ب.ب پيوتروفسكي (روسي) ثابت مي كند كه سكنه اوليه شهرستان ماكو اورارتوها بودند. شهر بزرگ آنان به نام روسا در نزديكي قريه بسطام بنا گرديده بود.

بنا بر آثار تاریخی و کتیبه های سنگی شهر و ناحیه ، ماکو فرهنگی درخشان داشته و از حکومت « اورارتو » ها نشانه هایی وجود دارد که توسط باستان شناسان بیگانه و ایرانی به ثبت رسیده است، چنان که در سال 1045 ه.ق. «سلطان مراد چهارم عثمانی» برای خرابی دژهای نظامی ماکو ، « قره مصطفی پاشا » ، سردار سرشناس خود را به این ناحیه فرستاد.


 عمده درآمد مردم از راه دامپروری و کشاوررزی به دست می آید. محصولات آن عبارت است از : گندم ، جو ، پنبه و علوفه .   

 

                      در این شهرستان معادن زغال سنگ ، سرب و پنبه نسوز قرار داردو دارای یک کارخانه پنبه پاک کنی و چند کارخانه آرد است. از جمله آثار تاریخی آن « دخمه سنگی ، قبرستان پیر احمدی کندی (منطقه آواجیق ازتوابع چالدران) ، پل بشگوز ، قصر سردار ماکو» میباشد.

قره کورپی - اين پل در داخل پارك شهريار قرار گرفته است و قسمتي از پل تخريب شده است در قسمت بالاي اين پل، پل جديدي احداث شده است. در ساختن اين پل از سنگهاي آذرين استفاده شده است. كه سياه رنگ است به همين دليل بنام قره كورپو (پل سياه) نام گرفته است   

 

بام فرهاد اين دخمه كه در روستاي سنگر قرار گرفته در قسمت پايين شهر اوراتوري است. اين دخمه متعلق به سده هزاره اول ق.م مي‌باشد و داراي پله‌هايي است كه از سنگ تراش شده و به قسمت پايين ورودي راه دارد در داخل دخمه يك سالن وجود دارد كه قسمت شرق آن در اتاق به اندازه 4*3 مي‌رسد همچنين 3 طاقچه كه از سنگ تراش داده شده وجود دارد بناي موجود كاملاً در داخل صخره سنگي كنده‌كاري شده است شمارة ثبتي 803 آذربايجان‌غربي.


كليساي زورزور و يا نه‌نه مريم در شرق روستاي بارون قرار گرفته است. قدمت آن  قرن 14 م مي‌باشد. قبلاً اين بنا داخل دره بود و در زمان احداث سد بارون در سال 1367 در حدود 600 متر پس از شماره‌گذاري عيناً بالاي تپه در بالاي روستا انتقال يافته است. اين كليسا با هماهنگي ميراث فرهنگي و خليفه‌گري ارمنه تجديد بنا شده است. 

 

پل بشگوز از قديمي‌ترين پل‌هاي اين شهرستان بحساب مي‌آيد كه قدمت آن به قرن 18 م برمي‌گردد. براي ساختن اين پل از سنگهاي آذرين استفاده شده است به سبب اينكه از (پنج گوز) يعني (5 چشمه) پنج دهنه داشت به اين نام شهرت گرفته است. يكي از پنج دهنه آن تخريب شده است ولي ميراث فرهنگي اقدام به مرمت اين پل كرده است  

مسجد تاریخی حضرت ابوالفضل مشهور به (( گوی مسجد )) واقع در زیر بزرگترین کلاهک سنگی جهان  

پل قلعه جوق اين پل در روستاي قلعه جوق قرار گرفته است. بناي اصلي پل نسبتاً از بين رفته است ولي قسمتهايي از آن هنوز باقيمانده است. با مرمت آن مي‌شود دوباره اين پل باستاني را احياء كرد. ضمناً در نزديكي پل (در پايين) تفرجگاه وجود دارد كه با احياء اين پل مي‌توان به جاذبه اين قسمت افزود. اين پل كه بر اثر حوادث طبيعي از بين رفته است پايين‌تر از آن پل جديدي احداث شده است.

پل قديمي كشش تپه از پل‌هاي قديمي شهرستان مي‌باشد كه توسط ميراث فرهنگي مرمت كلي شده است و كنار جاده ماكو به بازرگان كنار جاده ديده مي‌شود.

 متن اصلی کتیبه شاه عباس در قلعه قبان شهرستان ماکو

   این قلــعه كه اسم او عیان  بود        ضــرب المثل جهانیان بود 

   عبــاس شـه آنکـه دولت و فر      هـر روز ز روز او فـزون بـود

     فرمـود خـرابـی ایــن مکــــان را     چــون خـانه مکر مفسدان بود 

 بـاغـات و قــلاع کـــوه صحرا    در عرض دو ماه بی نشان بود

   از ضـربـت تیشـه دار گرون        سنگش به همه طرف پران بود 

  از پیر خرد  سئوال  کردم             تـاریـخ غنـب بــرای آن بــود

 هـر کـار که کـرد اکبـرازصـدق     چون نقش به سنگ در جهان بود 

کلمه ی غنب باحساب ابجد 1052 تاریخ ویرانی قلعه (دوره ی حکومت شاه عباس ثانی ) می باشد .

بیمارستان ارتش - اين بيمارستان قديمي كه در بالاي يك تپه قرار گرفته است فقط ديوارهاي آن پابرجا مي‌باشد. اين بيمارستان در جنگ دوم جهاني به عنوان بيمارستان ارتش استفاده مي‌شده است ولي امروزه به صورت مخروبه باقيمانده است.


عمارت کلافرنگی - اين بنا در خيابان طالقاني شهر ماكو قرار دارد . عمارت كلاه فرنگي قسمتي از يك مجموعه بزرگ متعلق به (علي قلي خان بيات ماكو) است و قدمت آن به اواخر دوره قاجاريه مي رسد . اين بنا در دو طبقه احداث شده است . نماي بيروني بنا به شكل هشت ضلعي و نقشه ان از داخل به شكل صليب است . دورتادور بنا داراي بالكن است . اين بالكن داراي بيست ستون چوبي . تزيينات گچبري ماهرانه . نقش هاي گل و بوته . آيينه كاري . نقاشي هاي رنگ و روغن و پنجره هاي ارسي با نقوش مختلف هندسي است . نرده هاي چوبي خراطي شده بالكن زيبايي خاصي به اين عمارت بخشيده است . كنار اين عمارت ساختماني قديمي ديگري نيز وجود دارد كه عكس دو شير در آن حجاري شده است كه اين ساختمان مدتي بيمارستان بوده است.

 بناي شير و خورشيد  در خیابان طالقانی و جنب كلاه فرنگي واقع شده و متعلق به يكي از افراد خانواده بيات است كه تزيينات گچبري آن، زيبايي خاصي به اين بنا بخشيده است.این بنا به شماره 2217 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است. 

مرتضي قلي خان اقبال السطنه ماكويي (سردار ماكو ) از طايفه بيات ماكويي بود . اين خاندان در اواخر دوره صفويه به اين ناحيه كوچانده شده و به تدريج توانستند نقش مهمي در تحولات اين ناحيه از ايران ايفا نموده و حكومت موروثي اين ناحيه را بدست آورند . اقبال السلطنه بعد از مرگ پدرش تيمورپاشاخان (حكومت 1291-1316 هجري ) به حكومت اين ناحيه رسيد  

قصر باغچه جوق ماکو :در فاصله 6 کیلومتری شهر ماکو و حدود 2 کیلومتری از سمت غرب جاده اصلی – بازرگان ، روستایی به نام باغچه جوق واقع شده است که جبهه ی غربی و جنوبی آن منتهی به دامنه کوه با صفای «چرکین» و چشمه ای به نام «کلیسه» منتهی می شود .

در بخش جنوب شرقی آبادی مذکور ساختمان مجلل و تاریخی قصر باغچه جوق دیده می شود که مربوط به اواخر دوره قاجاریه بوده و بانی آن تیمور تیموری معروف به اقبال السلطنه ماکوئی یکی از حکام مقتدر وقت و از سرداران مظفر الدین شاه بوده است .

در ساختمان كاخ معماران ايراني و مهندسان روسي و اروپايي به اتفاق كار كرده اند و هيئت كاخ تلفيقي از معماري شرق و غرب است . گچ بري ساختمان توسط اساتيد ايراني انجام پذيرفته. آئينه كاري و گچ بري ساختمان در سطح عالي است در بالاي عمارت دور تا دور گلدانها و مجسمه ها وجود دارد كه اغلب جاي گل و چراغ است .

پايه ستونها و گلدانها از سنگ خارا است و خوب حجاري شده است . اولين گرامافوني كه به ايران وارد شده در اين عمارت به چشم مي خورد كه طول بوق آن 60 سانتيمتر و ارتفاع پايه اش بيش از يك متر است پرده هاي زربفت ، مبلهاي بي نظير ، تخت خوابهاي متعدد با تشكهاي پر قو ، كاغذ ديواري ها و رنگ آميزي سالنها و نقاشي سقف اطاقها ، ظروف چيني اعلا و لوسترهاي كريستال ، فضاي حياط با گلكاري و درختان ميوه و اشجار زينتي و حوض هاي وسيع بازديد كنندگان را به ياد كاخهاي افسانه اي مي اندازد.

این قصر به علت ویژگیهای ممتاز معماری و هنری در سال 1353 توسط دولت خریداری شد و بعد از انجام تعمیرات ضروری و رفع خطر از آن به علت علاقه مردم منطقه و جاذبه های قوی فرهنگی با موافقت سازمان میراث فرهنگی و تهیه مقدمات لازم ، برای بازدید عموم آماده شد که در حال حاضر به عنوان کاخ موزه باغچه جوق ماکو موردبهره برداری قرار می گیرد 

 

در مجاورت كاخ، عمارت مربع شكل و ساده‌ای قرار دارد كه در زمان حیات سردار، آشپزخانه اختصاصی بوده است. این بنا كه به عمارت سنگی شهرت دارد از سنگ‌های صیقلی و تراش‌خورده همراه با سقف شیروانی ساخته شده است. ارتباط عمارت سنگی و كاخ اصلی از میان محورهای پلكانی كه جوی آبی در میان دارد ایجاد شده است.

 

حمام قديمي ماكو در بافت تاريخي شهرستان ماكو در استان آذربايجان غربي در دامنه كوه قلعه قبان قرار گرفته است. 

  

  آثار باستانی شهرستان ماكو

1 ـ كلیسای طاطاووس در ده قره كلیسا شهرستان چالدران2 ـ تپه ما قبل تاریخ خلیل آباد در 300 متری شوط 3 ـ كلیسای عظیم سنت استپاسن در دره شام ارسكنار4 ـ معبد سنگی در ده شدی دشت زنگنه 5 ـ برج و بارو و كتیبه در ، ساری قیه و در صخره ماكو6 ـ خرابه های تعدادی كلیساهای ارمنی در دهات مختلف7 ـ آثار تاریخی شهر دامبات8 ـ خرابه های قدیمی گزلو در ده مخند9 ـ آثار و علایم منقوش در سنگ در ده قزلجه قلعه دهستان قره قویون 10 ـ دالانها و غارهای زیرزمین در اطراف آرارات11 ـ شهر روسا یا قلعه جم خور در ده بسطام چای پارا12 ـ اطاق سنگی در ده چیره كندی چای پارا13 ـ گورستان تاریخی پیر احمد كندی در دهات آواجیق14 ـ پل بشگوز در نزدیك شهر ماكو15 ـ خرابه های سه گوش در ده قزلداغ16 ـ اطاق سنگی در ده دلیك داش 17 ـ كلیسای زور زور در ده بارون18 ـ دیری متعلق به فرقه دمینكن در پای كوه قیه 19 ـ اطاق سنگی در ده سنگر 20 ـ كلیسای مریم ننه در شمال شهر ماكو21 ـ بنای باشكوه كلاه فرنگی در بیمارستان ماكو22 ـ كاخ باغچه جوق : در شش كیلومتری ماكو


شهر ویران و متروک  

نیمه جان خفته در بستر سنگ 

صخره ها پیکر خسته اش را

می فشارد در آغوش خود تنگ 

با همه خاموشی و خمودیش

در دل رهگذر می زند چنگ

آه ماکو ملالت نبینم

خانه ها همچون کندوی زنبور

صف به صف رویهم جا گرفته 

نور خورشید را چتر خارا

از سر خانه ها وا گرفته

آشیانی است ماکو که آنرا

آدم از دست عنقا گرفته 

سنگها سر کشیده بر فلک

شهر در خواب و مردم خموشند 

چهرها زرد و قدها خمیده

کلبه ها با دل تنگ و تاریک

پشت بر صخره ها آرامیده

کاخها با نمودی غم آور 

بر ستون های چوبی لمیده

صورت زنده مرگ این است

سالها می رود کاندرین شهر 

مطربی نغمه سازی نکرده

روزگاریست در ماهتابش  

عاشقی عشق بازی نکرده

دیر گاهی است در پای بیدی

کودکی نی نوازی نکرده  

حسرت و تشنگی حکم فرماست

بر در وسقف و دیارهر کاخ 

عنکبوت زمان تار بسته

روی آیینه سرسرا ها  

گرد اندوه و ماتم نشسته

بر جهان دوستان عبرتی باد 

این بناهای در هم شکسته 

روزگارا تو آموزگاری

یاد باد آنکه در این شهر 

محفل عیش بود و عروسی

پایکوبان در آن خوب رویان  

گرجی و ترک و بلغار و روسی

خنده نغمه و بانگ شادی 

رفته تا گنبد آبنوسی 

عالمی داشت شب های ماکو

یاد باد آنکه سردار ماکو 

سرور جمله سروران بود

حیطه قدرت آن سلحشور 

از ارومیه تا ایروان بود

شهر ماکو در آن روز گاران  

قلعه آذر آباد گان بود 

     حالیا مدفن آرزوهاست      

                                                                شعر از یداله مفتون 

روس ها در زمان جنگ جهانی راه آهنی از شاه تختی به بایزید دایر نمودند که از شهر ماکو می گذشت و قریب 150 کیلومتر آن در خاک ایران بود. متاسفانه اکنون این مسیر راه آهن به کلی مخروبه شده و غیر قابل استفاده است.

 

 رودخانه ی زنگمار (زنگبار) - سرچشمه ی آن در دو نقطه از کوههای غرب آواجیق و کوههای غرب چالدران است که از بهم پیوستن رودهاوجویهای متعدد درجنوب گردنه ی روستای شاه بندلو (قیزلار چای ) جریان دارد و دومی از کوههای چادران سرچشمه گرفته و پس از عبور از شهر چادران در نزدیکی روستای زاویه به قیزلار چای می پیوندد وبه سمت روستای مزرعه جاری و به دره ی معروف زنگمار می ریزد در مدخل ورودی رودخانه ی زنگمار به ماکو از طرف غرب رود دیگری به نام آق چای به آن می پیوندد زنگمار پس از عبور از ماکو و مشروب نمودن دشتهای متعدد از جمله دشت پلدشت سرانجام به رودخانه ی ارس می ریزد .

                           مرز بازرگان      BAZARGAN  

                      

                                                               

 

گمرک بازرگان  شهر بازرگان از توابع شهرستان ماکو و در 15 کیلومتری شمال آن قرار گرفته است. بازرگان به عنوان نقطه خروجی مرز ایران و ترکیه در دامنه کوه آغری واقع شده است. آب و هوای آن معتدل و شغل ساکنین آن خرید و فروش کالا و کشاوررزی میباشد. با توجه به میزان افزایش تردد کامیونها و مسافرین خروجی و ورودی از طریق بازرگان ، در منطقه مزبور تاسیسات فراوانی ایجاد گردییده است و رشد و شکوفایی در مرز بازرگان به وضوح به چشم میخورد.این منطقه نقطه انتهایی مسیر « جاده ابریشم» در ایران که از « پل خاتون » در مرز ترکمنستان شروع شده و پس از عبور از استان هایی خراسان ، سمنان ، تهران ، قزوین ، زنجان و آذربایجان غربی عبور مینماید، محسوب میگردد. مسیر مزبور به عنوان مهمترین و کوتاهترین راه موجود در جهت مبادله کالا و مسافر از طریق ایران به اروپا محسوب میگردد. سابقا کاروانهای تجاری از طریق ماکو توسط جاده ای خاکی از آواجیق در نزدییکی قریه « پیر احمدی کندی» در محلی به نام صوفعلی از مرز ایران عبور کرده و به «والدبایزید» ترکیه میرسید. در ابتدا گمرک مهم منطقه در شهرستان خوی مستقر بوده و عمده کالاهای وارداتی از اروپا و از راه « بندر ترابزون» از طریق قیزیل دره و بایزید وارد آواجیق در 30 کیلومتری بازرگان می شد و پس از انجام تشریفات گمرکی در خوی به سایر نقاط کشورحمل میگردید. با احداث پل پنج چشمه واقع در شرق جاده فعلی تبریز – ماکو و توسعه شهر ماکو زمینه برای توجه به مرز بازرگان هموار گردید. گمرک بازرگان در سال 1305 زمانی که روستای بازرگان حدود 40 خانوار جمعیت داشته ، در این منطقه مستقر بوده اسست. ساختمان اولیه گمرک بازرگان شامل یک اطاق گلی بوده که حدود 4 تا 5 نر پرسنل در محل مذکور مشغول خدمت بوده اند. به علت عدم وجود امکانات و همچنین آذوقه ، مدتی گمرک بازرگان به شهرستان ماکو منتقل شد.مجددا در سال 1314 با توجه به تقاضای تجار و مسافرین مبنی بر انجام تشریفات گمرکی در مرز گمرک به محل قبلی انتقال یافت. در طی سالهای 1315 تا 1317 ساختمان مستقلی در کنار جاده و در محلی که به عنوان کویی قدیم معروف است، احداث گردید. در سازمان سال 1317 دفاتر گمرکی مرز ایران و ترکیه که همگی تابع گمرک تبریز بودند شامل دفاتر گمرکی تمرچین ، قطور ، سیه چشمه ، صوفیعلی و بازرگان بوده است. با شروع جنگ جهانی دفاتر صوفیعلی و تمرچین تعطیل و به پاسگاه مرزی تبدیل شدند. دفتر گمرکی قطور نیز به محل گمرک رازی منتقل گردید. در ساختار سازمانی سال 1327 دفاتر گمرکی قطور ، سیه چشمه و صوفیعلی از جمله گمرکات تابعه بازرگان محسوب گردیدند.در سال 1318 به دلیل افزایش حجم مبادلات و تردد مسافرین قرارداد احداث ساختمان مشترک گمرکات ایران و ترکیه در جوار هم و در نقطه صفر مرزی به صورت مشابه منعقد گردید. به علت وقوع جنگ جهانی دوم در سال 1320 ساختمان گمرک ایران نیمه تمام باقی ماند که نهایتا در طی سالهای 1325 – 1327 ساختمان مذکور مرمت و گمرک بازرگان در محل مذکور شروع به کار نمود. در سالهای 1328 – 1377 ساختمانهای جدید، انبارها و منازل مسکونی و سایر امکانات و تاسیسات مورد نیاز احداث گردید( در سال 1364 ساختمانهای اداری گمرک بازرگان به مساحت 4418 مترمربع و در 4 طبقه با زیر بنای 9119 مترمربع راه اندازی شد).


در طی جنگ تحمیلی حجم فعالیت گمرک بازرگان افزایش یافت و در سال 1377 نیز سازمان پایانه ها اقدام به ساخت ساختمان جدیدی که پاسخگوی نیازهای فعلی گمرک بازرگان باشد، به مساحت 450 مترمربع نموده است. گمرک مزبور در حال حاضر در سطح مدیر کل و به منظور انجام امور مختلف گمرکی شامل مسافری ، واردات ، صادرات، ترانزیت ، قضایی و ... فعالیت مینماید. همچنین گمرک پلدشت و بازارچه های ساری سو و صنم بلاغی تحت مدیریت گمرک بازرگان مشغول فعالیت مییباشند بازرگان يکي از شهرهاي استان آذربايجان غربي ايران است. اين شهر در بخش مرکزي شهرستان ماکو جاي دارد. شهر مرزي بازرگان در شمالغربي ايران و شمالي ترين نقطه آذريايجان غربي قرار گرفته و ازنظر موقعيت جغرافيايي واقتصادي از اهميت ويژه اي برخوردار است زيرا از طرف شمال در يک کيلومتري کشور ترکيه و از طرف شمال شرقي باجمهوري خود مختار نخجوان هم مرز است و نکته ديگري که حائز اهميت است اين است که مهمترين گمرک زميني کشور در اين شهر قرار دارد و بعنوان دروازه اروپا يا پيشاني ايران بشمار مي رود که روزانه صدها مسافر داخلي و خارجي ( توريست و گردشگر ) و صدها کاميون ترانزيتي و سواري از اين شهر مرزي و قديمي ديدن و تردد مي نمايند. از جمله افرادي که به اين شهر وارد شده ودرسفر نامه خود از شهر بازرگان نام برده اوژل فلاندل سياح معروف فرانسوي است که در ز آثار باستانی شهرستان ماكومان قاجاريه و در زمان حيات علي خان سردار ماکو به ايران سفر کرده و از بازرگان در کتاب خود ياد کرده است. بازرگان که از سال 1365 از طريق نمايندگي شهرداري و زير نظر شهرداري شهر ماکو اداره مي شد. با توجه به موقعيت حساس مرزي بودنش و گسترش عمران در اين محل نمايندگي تکافوي نياز منطقه نبود، بهمين علت به جهت دارا بودن ظرفيت هاي بالقوه و قرار گرفتن مهمترين گمرک زميني کشور در اين منطقه و عبور جاده ترانزيت از وسط بازرگان و همچنين مکاتبات مکرر از سوي اهالي شريف منطقه، نمايندگي شهرداري بازرگان در نيمه دوم سال 1375 با مجوز رسمي وزارت کشور ايران به شهرداري مستقل با درجه 2 شهرداري فعاليت خود را رسماً آغاز نمود و در سال 1378 بدليل گسترش فعاليتها و حجم زياد پروژه هاي عمراني از درجه 2 به درجه 5 ارتقاء يافت. بر پايه سرشماري سال 1385، جمعيت اين شهر برابر با 9,047 نفر بوده است.گمرک بازرگان منبع اصلي درآمد مردم اين منطقه بحساب مي‌آيد. زبان گفتاري در اين شهر مرزي تركي آذربايجاني است .مردم آذري بازرگان شيعه مذهب هستند.


آواجيق يکي از شهرهاي استان آذربايجان غربي ايران است. اين شهر کوچک و مرزي در بخش دشتک شهرستان چالدران قرار دارد. آواجيق از نظر جغرافيايي، غربي‌ترين شهر ايران است.بر پايه نتايج سرشماري سال 1385، جمعيت اين شهر برابر 1,649 نفراین شهرستان دارای 4 شهر و 2 بخش میباشد. عمده درآمد مردم از راه دامپروری و کشاوررزی به دست می آید. محصولات آن عبارت است از : گندم ، جو ، پنبه و علوفه . این شهرستان دارای 4 شهر و 2 بخش میباشد. عمده درآمد مردم از راه دامپروری و کشاوررزی به دست می آید. محصولات آن عبارت است از : گندم ، جو ، پنبه و علوفه . بوده‌است.گورستان تاريخي پير احمد کندي آواجيق از آثار قديمي آن است.  در منطقه بزرگ آواجيق نيز با وجود حدود ۴۵ روستا شغل اصلي ۹۸٪ ساكنين، كشاورزي و دامپروري است و وجود ييلاقات و دشتهاي سرسبز و زمينهاي حاصلخيز و اراضي مستعد و آب كافي نشان از منطقه اي مناسب براي كشاورزي و دامپروري است ولي دريغا كه نشانه اي از كشاورزي مدرن در اينجا به چشم نمي خورد و كشاورزي سنتي نيز با سياستهاي بيمار گونه و عجيب و غريب در حال كشيدن نفسهاي آخر است و در فصل كاشت و داشت و برداشت مي توان اين حقيقت را به عينه ديد. چه بسيار زمينهايي كه در سالهاي اخير ديگر كاشته نمي شوند و در آيش چند ساله هستند و چه بسيار مراتعي كه از بين رفته اند و مي روند و چه بسيار مردمي كه با تمام علاقه و دلبستگي به روستا ديگر تاب ماندن ندارند و به شهرهاي ماكو، چالدران، خوي و بازرگان و كشمش تپه كوچ نموده و جذب مشاغل سياه و كثيف اين آشفته بازار شده اند و در بهترين شرايط با سيگار فروش ي و دست فروشي كنار خيابان و يا با زدن يك دكه امرار معاش مي كنند در صورتي كه در روستاي خود كسي بودند و احترامي و در سايه كشاورزي زندگي بي دغدغه و آرامي داشتند.

   

مختصری در باره سابقه و اهمیت تاریخی آواجیق : مینورسکی 1944میلادی در مقاله ای تحت عنوان لشکرکشی های روم و بیزانس در آتروپاتن می نویسد « نیروهای تحت فرمان آنتونیوس از طریق آواجیق که امروزه از شمال و غرب به خاک ترکیه محدود است وبرسرراه ارزروم و خوی قرار دارد به فراآتا رسیدند . فراآتا را در محدوده محل کنونی مراغه میدانند .

سفرنامه زی ام تانکوان : شب را در قره عینی واقع در هشت لیوی (1/5 لیوی معادل یک فرسنگ)عربلر (پلدشت )خوابیدیم پیرامون دهکده کلیساکندی که که سابقا آواجیق نامیده می شد . جایگاهی که شب همان روز را آنجا خوابیدیم اردوی در خور توجهی اتراق کرده بود یک ایرانی بنام بایرام میرزابیگ ماموریت داشت که نگذارد در قلمرو ایران کسی از آنها دست به شرارت بزنند . روز 17 زوئن صبح بسیار زود با بدرقه چندین سوار از کلیساکندی حرکت کردیم و ساعت 10 صبح از قلمرو خاک ایران خارج شدیم .

ادوارد گرانویل براون در سفرنامه یکسال در میان ایرانیان ورودش به ایران را چنین نوشته است : مناطق مجاور سرحد که ما تازه آن را پشت سر گذاشته بودیم لم یزرع و خالی از سکنه اند به طوری که تا رسیدن به دهکده مرزی آواجیق متوجه تغییر شکل لباس اهالی نشده بودیم که نشانه برخورد با ملت و نزاد جدید است . در واقع به محض ورود ما به آواجیق هوا تاریک شده بود وماهمان موقع نتوانستیم تمایز دهات ایران را از دهات ترکیه به وضوح تشخیص دهیم . البته تا جایی که متوانستیم ببینیم دهات ایرات نسبت به دهات ترکیه تمایزچشمگیری داشت . خانه های چهارگوش خشت و گلی که تمیز وراحت بودند و پوشش منظم درختان موجب سرسبزی و خرمی محل شده بود .   

    گورستان تاریخی پیراحمد کندی :روستای پیراحمدکندی در نقطه صفر مرزی ایران وترکیه در بخش دشتک شهرستان چالدران (کلیساکندی ) ودر فاصله ی 52 کیلومتری شمال غربی شهرستان ماکو قرار دارد یک قبرستان کهن متعلق به دوره ساسانی در آن شناسایی و کشف گردیده است . تالابی نیز به نام تالاب پیراحمدکندی در اطراف آن قرار دارد ارتفاع این روستا از سطح دریا 2138 متر می باشد . 

                            

 

چالدران

اين شهرستان در 224 كيلومتري شمالغربي مركز استان آذربايجان غربي (اروميه) واقع شده و حدود144 كيلومتر با تركيه مرز مشترك دارد و فا صله شهر سيه چشمه (مركز شهرستان) با مرز تركيه حدود 24 كيلومتر مي باشد . اين شهرستان از جانب شمال با شهرستان ماكو وكشور تركيه و از غرب نيز با كشور تركيه هم مرز است و از جنوب به شهرستان خوي و از شرق به شهرستانهاي خوي و ماكو محدود ميشود. اين شهرستان داراي 2 بخش به نامهاي دشتك و مركزي است و 5 دهستان دارد. بخش مركزي با دهستان هاي ببه جيك ، چالدران جنوبي و چالدران شمالي به سه دهستان تقسيم ميشود و بخش دشتك نيز داراي دو دهستان به اسامي آواجيق جنوبي و آواجيق شمالي است. همچنين شهرستان چالدران داراي 186 روستا ميباشد .  شهرستان چالدران به علت جريان جنگهاي شاه اسماعيل اول با سلطان سليم امپراتورعثماني اهميت تاريخي دارد . نام سابق چالدران قره عيني بوده و سپس به علت عبور رودخانه‌اي از وسط شهر به نام قره‌سو قره‌بلاغ (سيه‌چشمه) را بخود گرفته است ولي بعد از انقلاب‌اسلامي به لحاظ جريان و اهميت جنگهاي شاه اسماعيل با امپراتور عثماني به «چالدران» تغيير نام يافت. سابقه تاريخي شهرستان چالدران به حدود پنج قرن مي‌رسد. مقبره سيد صدرالدين در چالدران در روستاي سعدل واقع شده كه وزير اعظم شاه اسماعيل صفوي بوده و در جنگ چالدران به شهادت رسيده است. از حوادث مهمي كه در شهرستان چالدران روي داده و بدين مناسبت نام چالدران در تاريخ سياسي ايران ثبت شده است واقعه جنگ چالدران است كه ميان شاه اسماعيل اول صفوي و سلطان سليم اول عثماني در اوت سال 1514 ميلادي مصادف با ماه رجب سال 920 ه-ق در دشت چالدران واقع در شهرستان چالدران با فرماندهي شاه اسماعيل صفوي آغاز و به مدت 3 روز ادامه يافت . در جنگ چالدران شمار سربازان عثماني 10 برابر سربازان ايراني بود . همچنين عثمانيها داراي 300 ارابه توپ و اسلحه هاي آتشين بودند كه سپاه ايراني فقط مجهز به شمشير و تير و كمان بود. در اين جنگ 200 هزار نفر از سربازان كاملا" مسلح عثماني در برابر 29750 نفر از قشون ايراني روبرو شدند كه حدود 41 هزار نفر از سپاهيان عثماني و 29 هزار نفر از سپاهيان ايراني در اين كارزار كشته شدند و تعداد 1934 نفر از سربازان عثمانيها اسير گرديدند اما حتي يك نفر از ايرانيان نيز به اسارت عثمانيها در نيامد . اين جنگ در نهايت به شكست جوانمردانه شاه اسماعيل انجاميد ، سلطان سليم اول نيز پس از پيروزي بر نبرد چالدران به سوي تبريز پيش راند و چهارم سپتامبر (14 شهريور ) وارد اين شهر شد. اما بر اثر مقاومت مردم و جنگ و گريز نيروهاي محلي وفادار به شاه اسماعيل مجبور به باز گشت گرديد.


قره کلیسا در استان آذربایجان غربی از بناهای مذهبی متعلق به ارامنه بوده که در 20 کیلومتری شمال شرقی چالدران و هفت کیلومتری جاده چالدران _ قره ضیاء الدین در کنار روستایی به همین نام واقع شده استقره کلیسا که در بین ارامنه به تاده مقدس معروف است،در قرون چهارم تا ششم میلادی بر روی آرامگاه طاطاوس مقدس، از حواریون حضرت مسیح که در سال 48 میلادی به خاطر تبلیغ مسیحیت به شهادت رسیده، بنا شده است. این کلیسا، در روستای قره کلیسا از توابع سیه چشمه شهرستان ماکو، ساخته شده و مزار تادی مقدس است.



تاریخچه قره کلیسا : به استناد منابع تاریخی ارامنه، در دوره ساسانیان بخشی از ارامنه عمدتاً پیرو دین زرتشت بوده‌ و بخشی نیز آیین مهر پرستی داشته‌اند. برای نخستین بار در سال43 میلادی دو نفر از مبشرین حضرت مسیح به‌نام‌های طاطاوس و بارتلمیوس از شمال بین‌النهرین گذشته و برای تبلیغ در شهر ( آرداز) که مرکز پادشاهی ارامنه بود اقامت میکنند و بدون توجه به دستور سنادوک ( پادشاه زرتشتی ارمنستان) به تبلیغ آیین مسیح دست میزنند و در نتیجه 3500نفر از جمله دختر پادشاه به نام ( ساندوخت) به دین مسیح می‌گروند. پادشاه ارمنستان برای ممانعت از تبلیغ دین مسیح، در سال 66 میلادی فرمان قتل عام آنان را صادر میکنند و همه ارامنه مسیحی، از جمله دختر پادشاه به قتل می‌رسند و اجساد آنان را در محل فعلی قره کلیسا و حوالی آن مدفون می‌سازند. ارامنه مدعی هستند که کلیسای طاطاوس اولین کلیسایی است که به دستور مبشرین و حواریون مسیح در دنیا ساخته شده است وچون از نظر مذهبی شهادت را بزرگترین سعادت برای بشر میدانند، هر سال در روزهای آخر تیرماه و هفته اول مرداد ماه که مصادف با قتل تادی مقدس و پیروان مسیحی او است در قره کلیسا مراسم خاصی بر پا می‌دارند. 


  مقبره ساندوخت ( چالدران ): اين مقبره در حومه چالدران در جنوب غربي قره كليسا قرار دارد . بناي ياد شده در قرن 14 ميلادي همزمان با احداث بناي قره كليسا ، احداث شده است . مصالح بكار رفته در آن سنگ هاي مكعبي تراشيده شده مي باشد و طاقهاي استفاده شده در آن از نوع رومي مي باشد و ملات مورد استفاده در آن ماسه آهك مي باشد . اين مقبره داراي سالن اصلي و اتاق محراب مي باشد و تحت نظر شوراي خليفه گري ديوارهاي جانبي و ساقه گنبد آن بازسازي و احيا شده است .


مقبره سيد صدر الدين – وزير شاه اسماعيل صفوي – در كوهپايه شمال شرق سيه چشمه قرار دارد. شكل نقشه خارجي آن شش گوش و فرم داخلي آن مدور است. بناي موجود از سنگ عمدتا سفيد با ملاط گل ساخته شده است. مطالعات باستان شناسي در آن نشان مي دهد بنا بر روي يك كرسي چيني سنگي ساخته شده و بالا بودن آب هاي تحت الارض پي مقبره را از بين برده است. اهميت مقبره سيد صدر الدين به دليل كاربرد مصالح آن آجر قرمز رنگ است. سازمان ميراث فرهنگي كشور در سال 1378 به دليل تكريم محل توسط اهالي سيه چشمه با حفظ نقشه مقبره مكشوفه يك يادمان آجري گنبد دار- ملهم از بناي اوليه آن احداث كرد و وزارت كشور نيز در سال 1376 به پاس احترام به شهداي جنگ چالدران جنگ شا اسماعيل صفوي با سلطان سليم اول پادشاه عثماني در سال 920ه ق شهرستان سيه چشمه را به چالدران تغيير نام داد و آن را از بخش به فرمانداري ارتقاء داد. همواره مردم به زيارت اين مكان مي آيند.


شوط یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است. این شهر در مرکز شهرستان شوط و در ۴ کیلومتری کناره جنوبی رودخانه زنگبار جای دارد. جمعیت شهر شوط در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۹٬۷۵۹ نفر بوده‌است.شوط از سوی شمال غربی با ماکو، از شمال شرقی با پلدشت از طرف جنوب غربی با چالدران و از سوی جنوب شرقی با قره‌ضیاءالدین همسایه‌است.در زمان حاکمیت پهلوی نام شهر در اسناد دولتی به شاه آباد تغییر یافت.اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ بار دیگر شهر به همان نام سابق خود نامیده شد.  از بناهای تاریخی و فرهنگی شهر در دوره‌های گذشته چیز مهمی برجای نمانده‌است. شاید تنها بنای قابل ذکر «بنای عمارت خان» در روستای خوک (آخرین آبادی خان نشین منطقه) واقع در ۵ کیلومتری شوط می‌باشد که نمونه بارزی از بناهای عمارتی اواخر قاجار و اوایل پهلوی است که بعلت استفاده شخصی و مسکونی در حال تخریب است. جاذبه‌های طبیعیاز جاهای دیدنی این شهر، آبگرم معدنی ایسی سو می‌باشد. این آبگرم در بالای تپه‌ای قرار گرفته که از دو جای تپه، آبگرم و از وسط آن آب سردی از دل خاک بیرون می‌آید.در ضمن اب منبع شوط نیز از جاذبه های دیدنی این شهرستان می باشد.

   

 

پلدشت یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است. این شهر مرکز شهرستان پلدشت است. بر پایه سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این شهر برابر با ۸٬۵۸۴ نفر بوده است از این شهر به راحتی می توان شهر شاه تختی جمهوری خود مختار نخجوان و حتی ساختمان‌های شهر نخجوان را دید. پل پلدشت - شاه‌تختی در محدوده مرز ایران و جمهوری خودمختار نخجوان با حضور پرویز داوودی معاون اول رییس جمهوری و الهام علی‌اف رییس جمهوری آذربایجان در سال ۱۳۸۶ افتتاح شد.ایران و جمهوری خودمختار نخجوان دارای ‪۱۲۵‬کیلومتر مرز مشترک آبی در منطقه آذربایجان غربی هستند که تردد بین دو سوی مرز از طریق این پل انجام می‌گیرد. پلدشت در کناره رود ارس واقع شده‌است.این بخش ناحیه‌ای جلگه‌ای و شنزار می‌باشد و قسمتی از آن کوهستانی است . هوای آن نسبت به دیگر بخش‌ها گرمتر است . رود زنگبار نیز دقیقا از مرکز شهر می‌گذرد و به ارس می‌ریزد. بر خلاف ماکو که دارای طبیعتی کوهستانی است، پلدشت دارای آب و هوای نیمه خشک است. زمستان بسیار سرد و تابستان نیز گرم است. این شهر در یک دشت مسطح مابین دو دشت شیبلو و زنگنه واقع شده‌است. نام این شهر هم از این مورد نشات گرفته‌است. البته آن سوی رود ارس، کاملاً کوهستانی است که این خود یکی از موارد جالب و دیدنی این منطقه به حساب می‌آید. حاشیه رود ارس(آراز) در اطراف این شهر پوشیده از جنگل است که زیبایی خاصی به آن داده‌است. ضمنا محیط مناسبی برای چرای حیوانات به حساب می‌آید. پلدشت شامل سه دهستان : چایباسار جنوبی (۱۳۷۹ کیلومتر مربع وسعت )، قره قویون ( ۷/۶۲۱ کیلومتر مربع وسعت ۹، گچلرات (۸۷۰ کیلومتر مربع وسعت ) و در سال ۱۳۶۵ مجموعا شامل ۱۶۵ آبادی بوده است. بازارچه مشترک مرزی صنم بلاغی پلدشت : به دلیل ارتباط وپیوند تاریخی بین مردم آذری ایران و جمهوری خودمختار نخجوان بازارچه صنم بلاغی در سال ۱۳۷۱ تاسیس و افتتاح گردید.این بازارچه ۱۴۰۰۰ متر مربع مساحت دارد و دارای ۳۰ غرفه به همراه امکانات جانبی است که ۱۵ تعاونی با ۳۳۰۰ عضو در آن مشغول به کارند.این بازارچه در ۳۰ کیلومتری ماکو قرار دارد. کالاهای وارداتی از این بازارچه لوازم یدکی خودرو و صادراتی مصالح ساختمانی، میوه و تره بار، مصنوعات صنعتی و صنایع چوبی است. از آثار تاریخی این شهر می توان به حمام تاریخی پورناک در روستایی به همین نام اشاره کرد که پیشینه ساخت آن به دوره قاجار برمی گردد.  


 قره‌ضیاء‌الدین  یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی در شمال غرب ایران است. این شهر مرکز شهرستان چایپاره می‌باشد و پیش‌تر یکی از شهرهای شهرستان خوی به‌شمار می‌رفت. اهالی قره‌ضیاءالدین شیعه دوازده‌امامی بوده و به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵ خورشیدی بالغ بر ۲۲٬۵۸۹ نفر بوده‌است که از این تعداد ۱۱٬۳۵۶ نفر مرد و ۱۱٬۲۳۳ نفر زن بوده‌اند؛ همچنین شمار خانوارهای این شهر، ۵٬۵۵۸ خانوار بوده‌است.  

    وجه تسميه ي قره ضياء الدين1-چايپاره : نام اوليه اين منطقه ، چورس بوده که بعداً به چايپاره تغيير نام يافته است در مورد وجه چايپاره دو نظر وجود دارد:عده‌اي بر آنند که نام اصلي بخش چايپاره همان « چهار »‌ « پاره » است ، و آن به اين دليل است که در قديم اين منطقه از چهارقسمت تشکيل يافته بود ، ولي عده‌اي نيز بر اين عقيده هستند که همان چايپاره درست است و دليل آن اين که رودخانه ( آغچاي ) با مسير حرکت غرب به شرق ، اين بخش را به دو قسمت مساوي تقسيم مي‌کند ( چاي ، به معناي رودخانه و پاره به معناي تکه و قسمت مي‌باشد ) 

نقاط تاریخی وگردشگری : قلعه اورارتویی بسطام ؛ قرمزی مسجد چورس ( دوره صفویه ) ، زیارتگاه ابوالفضل اوجاقی روستای حمزیان ؛ پل دوقوز گوز

                                                

  کتیبه بسطام                                                                                    

   قلعه اوراتوئي روستاهاي بسطام:   قلعه مذکور متعلق به تمدن اوراتويي سده 800 ق . م واقع در غرب شهر قره ضياءالدين به مسافت 7 کيلومتر از شهر قره ضيا ءالدين به مسافت 7 کيلومتر از شهر فاصله دارد .


برابر سنگ نوشته‌اي که در بالاي درب قلعه مخروجه دژ بسطام به طول 72 و به عرض 16 سانتي متر به خط ميخي بدست آمده چگونگي احداث قلعه مذکور چنين توصيف شده است.« روسا پسر ارگشتي اين معبد را براي خالدي خدا بر پا کرد به نيروي خدا روسا پسر ارگشتي سخن مي‌گويد : اين سرزمين خالي بود و چيزي در اينجا بر پا نشده بود و همانطوري که خداي به من فرمان داده است من در اينجا بنا ساختم و اين جا را شهر روسا ناميدم روسا پسر ارگشتي مي‌گويد هر کس که اين نبشته را منهدم کند و به آن زيان رساند يا آن را بشکند خالدي خداي او را به وسيله خداي هوا و خداي آفتاب و خدايان ديگر بر خواهد انداخت و در زير آفتاب نامي از خود نگاه نتواند داشت منم رو سا پسر ارگشتي شاه نيرومند شاه کشور ها سرور شهر توشيا .   مسجد مرتضي قلي خان معروف به ( قرمزي مسجد ) در روستاي چورسپل دوقوز گوز ( نه دهنه کسيان ) :اين پل مهمترين پل ارتباطي در محور جاده حمزيان بوده که اين جاده منطقه چايپاره ، ماکو ، شوط و پلدشت را با شهرستان خوي و ساير شهرستانها در دوران پيشين بخصوص در زمان رضا شاه و اوايل دوره پهلوي دوم وصل مي‌کرد اين پل در دوره رضا شاه توسط مهندسين خارجي بطول 50 متر و به ارتفاع 7 متر بر روي رودخانه آغ چاي احداث و در اوايل دوره محمد رضا شاه توسط احمد خان بيات ماکد مرمت گرديد ولي با احداث جاده ترانزيتي ايران – اروپا ، جاده حمزيان و به تبع آن پل مزبور ارزش و اهميت خود را از دست داد ولي بخاطر سبک معماري خاص خويش به يکي از آثار تاريخي منطقه تبديل گرديد

منابع : یکسال در میان ایرانیان ( ادوارد براون ) - تارخ ماکو ( میراسداله موسوی ماکویی ) - ماکو و چالدران در آیینه تاریخ ( حافظ قربانی ) وبا تشکر از مدیران وب سایت هایی که در مورد ماکو و حومه اطلاع رسانی می کنند و دیرینه تاریخی این منطقه رامی شناسانند . 

www.makugalapost2.blogfa.com      

              عشایر ماکو و چالدران 

جام جم آنلاین: ايلات چالدران مردمانی کوچنده ‎اند که از روستاهای ماکو به بلندی‎های مرز ایران و ترکیه می ‎روند. چالدران منطقه ‎ای سردسیر و سبز برای دام ‎های‎شان است که در شمال اورمیه قرار گرفته است. ایلات چالدران دارای زبان و پوشش کردی هستند ولی با زبان فارسی و ترکی نیز آشنایی دارند. اینان غالبا از نواحی رود ارس (شهرستان بورالان) به سوی این بلندی‎ها کوچ می‎کنند. مردمان چالدران نیز مطابق دیگر کوچنده ‎گان دامداری می‎کنند و علت اصلی کوچ آنان یافتن علوفه‎ ی تازه برای دام‎ های‎شان است. مسافت کوچ اینان در حدود 150 کیلومتر می‎شود.


  آذربایجان غربی به لحاظ جمعیت عشایری، چهارمین استان عشایرنشین کشور است که با ۱۲ ایل و ۲۱ طایفه و با جمعیت ۱۲۰ هزار نفر ۴درصد از جمعیت آذربایجان غربی را تشکیل می دهند. با آغاز فصل تابستان عشایر آذربایجان غربی کوچ خود را با بیش از ۲ میلیون راس گوسفند و بز به مناطق بورالان، سهند، سلیم خان، نادو، ساری چیچک و دالامپر آغاز می‌کنند.


  در اطراف شهرستان ماکو، عشاير ايل جلالي استقرار دارند. اين ايل به دو تيره بنامهاي ميلان و قزلباشتقسيم ميشود. کل ايل جلالي 75 رسته است که از اين تعداد 29 رسته کوچرواند. کوچ نشینی تنها یک نوع زندگی و طریقی از زیستن نیست بلکه یک فرهنگ و یک تاریخ کهن با آداب و رسوم و سنن اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است که پشت این زندگی ساده و بی‌پیرایه نهفته است. پس همانطور که تاکنون از آثار بی‌جان و بدون تحرک به عنوان ارزش‌ها و افتخارات ملی و فرهنگی خودمان حفاظت و هزینه‌های زیادی را نیز در این راه صرف کرده‌ایم، ‌باید با این پدیده زنده و پویا که نه تنها بخشی از تاریخ و فرهنگ ما را بازگو می‌کند بلکه جامعه‌ای تولیدکننده نیز به شمار می رود و در عین حال با مشکلات فراوانی روبروست با حساسیت بیشتری برخورد شود. بهره‌وری از ویژگی‌ها و امتیازات فرهنگی‌، هنری و اجتماعی عشایر موضوع با اهمیتی است. عشایر همچنان ویژگی‌های قبیله‌ای و طایفه‌های خودشان را کم و بیش حفظ کرده‌اند و دارای آداب و رسوم و سنن خاص خودشان هستند. جلوه‌های هنر و صنایع‌دستی عشایر جلوه‌های زیبایی است که می‌تواند تقویت بشود .باید بتوانیم این جلوه‌ها را چه در زندگی اجتماعی، چه در آداب و رسوم و سنن عشایر و چه در هنر و ذوق و سلیقه عشایر خوب عرضه کنیم و عرضه آنها، یک بازگشت به هویت خودمان است و این هویت، روحیات، سلیقه، ظرافت‌ها و خلقیات آن قوم را نشان می‌دهد.


 عشایر حافظان و حاملان ارزش‌ها و میراث فرهنگی ایران زمین هستند و با توجه به تعداد ایلات و طوایف عشایری و پراکندگی آن در گستره وسیعی از فضای جغرافیایی کشور می‌توان مجموعه‌ای از بقایای سنن، عادات، آداب، آیین و مناسک و ارزش‌های ملی، دینی، اجتماعی و فرهنگی را در مناطق عشایری مشاهده کرد.    
+ نوشته شده در  پنجشنبه 1390/11/13ساعت 1:42 بعد از ظهر  توسط مهدی همت زاده (ائلدار)   |